Bồi dưỡng bằng hiện vật cho người lao động^[a] là một hình thức quan trọng trong chế độ phúc lợi lao động, giúp doanh nghiệp khuyến khích và giữ chân nhân tài đồng thời đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho người làm việc. Trong bối cảnh kinh tế thị trường, việc áp dụng hình thức này không chỉ nâng cao động lực làm việc mà còn góp phần xây dựng mối quan hệ lao động hài hòa. Hãy cùng ACC Long An khám phá sâu hơn về chủ đề này để hiểu rõ hơn.

1. Quy định về bồi dưỡng bằng hiện vật cho người lao động

Bồi dưỡng bằng hiện vật cho người lao động được quy định rõ ràng trong các văn bản pháp luật lao động của Việt Nam, nhằm đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong quan hệ giữa người sử dụng lao động và người lao động. Theo Bộ luật Lao động 2019, hình thức bồi dưỡng này được xem là một phần của chế độ tiền lương và phúc lợi, nhưng phải tuân thủ nguyên tắc không làm giảm giá trị thực tế của quyền lợi người lao động.

Theo Thông tư 24/2022/TT-BLĐTBXH áp dụng đối với Người lao động làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.. Ngoài ra, Nghị định 145/2020/NĐ-CP chi tiết hóa các quy định về tiền lương, trong đó Điều 5 nhấn mạnh rằng bồi dưỡng bằng hiện vật phải được ghi rõ trong hợp đồng lao động và phải có sự đồng ý của người lao động, đồng thời phải định giá theo giá thị trường tại thời điểm thực hiện.

Trong thực tế, bồi dưỡng bằng hiện vật cho người lao động còn phải tuân thủ Thông tư 23/2021/TT-BLĐTBXH, quy định về báo cáo lao động, yêu cầu doanh nghiệp phải ghi chép chi tiết các khoản bồi dưỡng để phục vụ kiểm tra của cơ quan nhà nước. Nếu có sự khác biệt giữa các địa phương, thẩm quyền quyết định thuộc về Sở Lao động – Thương binh và Xã hội, dựa trên Nghị định 11/2015/NĐ-CP^[b] về tổ chức và hoạt động của sở này, đảm bảo tính nhất quán trên toàn quốc.

2. Các hình thức bồi dưỡng bằng hiện vật phổ biến

Trong thực tiễn, bồi dưỡng bằng hiện vật cho người lao động bao gồm nhiều hình thức đa dạng, giúp doanh nghiệp linh hoạt trong việc áp dụng chính sách phúc lợi. Theo Điều 103 Bộ luật Lao động 2019, các hình thức này có thể là hàng hóa thiết yếu như thực phẩm, quần áo hoặc dịch vụ như khám sức khỏe định kỳ, nhưng phải đảm bảo giá trị không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng quy định tại Nghị định 90/2022/NĐ-CP^[c].

Ngoài ra, hình thức bồi dưỡng bằng hiện vật còn bao gồm các khoản hỗ trợ như vé xe đưa đón hoặc bữa ăn ca, được quy định chi tiết tại Điều 6 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, yêu cầu phải ghi nhận trong sổ sách kế toán để tránh bị coi là trốn thuế. Để đảm bảo tính hợp pháp, doanh nghiệp cần tham khảo Thông tư 78/2021/TT-BTC^[d] về quản lý tài chính, quy định rằng giá trị hiện vật phải được định giá theo giá thị trường và không vượt quá giới hạn quy định.

Trong một số ngành nghề đặc thù như sản xuất, bồi dưỡng bằng hiện vật cho người lao động có thể là công cụ bảo hộ lao động, như trang thiết bị an toàn, theo quy định tại Nghị định 44/2016/NĐ-CP^[e] về an toàn lao động, giúp giảm rủi ro tai nạn và tăng cường sự gắn kết.

Xem thêm: Thủ tục chuyển đổi địa điểm kinh doanh chi tiết

3. Quy trình thực hiện bồi dưỡng bằng hiện vật

Để đảm bảo tính pháp lý và hiệu quả, quy trình thực hiện bồi dưỡng bằng hiện vật cho người lao động cần được tuân thủ nghiêm ngặt.

Bước 1: Xây dựng chính sách bồi dưỡng

Trước tiên, doanh nghiệp phải soạn thảo chính sách chi tiết dựa trên Điều 102 Bộ luật Lao động 2019, bao gồm các tiêu chí lựa chọn nhân viên nhận bồi dưỡng và giá trị hiện vật. Quy trình này thường mất từ 1-2 tuần để hoàn thiện, với sự tham gia của bộ phận nhân sự để đánh giá tính khả thi.

Bước 2: Định giá và ghi nhận hiện vật

Sau khi chính sách được phê duyệt, doanh nghiệp cần định giá hiện vật theo giá thị trường, dựa trên Thông tư 219/2013/TT-BTC^[f], để đảm bảo giá trị không thấp hơn mức quy định. Bước này yêu cầu phối hợp với bộ phận kế toán để tránh sai sót, thường mất 3-5 ngày để hoàn tất.

Bước 3: Thực hiện và giám sát

Khi phân phối hiện vật, doanh nghiệp phải thông báo rõ ràng cho người lao động theo Điều 5 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, đảm bảo mọi khoản đều được ghi chép và có chữ ký xác nhận. Giám sát liên tục là cần thiết để tránh lạm dụng, với sự tham gia của công đoàn theo Luật Công đoàn 2012^[g], giúp phát hiện và khắc phục kịp thời các vấn đề. Bước này thường diễn ra hàng quý, với báo cáo gửi lên Sở Lao động – Thương binh và Xã hội nếu có yêu cầu.

Bước 4: Đánh giá và điều chỉnh

Sau khi thực hiện, doanh nghiệp cần đánh giá hiệu quả của bồi dưỡng bằng hiện vật cho người lao động dựa trên phản hồi từ nhân viên, theo hướng dẫn tại Thông tư 23/2021/TT-BLĐTBXH.

Xem thêm: Mẫu tờ trình xin chuyển đổi loại hình trường chuẩn

4. Lợi ích và rủi ro liên quan đến bồi dưỡng bằng hiện vật

Việc áp dụng bồi dưỡng bằng hiện vật cho người lao động mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng đi kèm rủi ro nếu không tuân thủ pháp luật. Theo Điều 104 Bộ luật Lao động 2019, lợi ích chính là tăng cường động lực làm việc, giúp doanh nghiệp giảm tỷ lệ nghỉ việc và cải thiện năng suất, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế khó khăn.

Tuy nhiên, rủi ro lớn nhất là tranh chấp pháp lý nếu giá trị hiện vật không được định giá đúng, dẫn đến khiếu nại từ người lao động theo Luật Khiếu nại 2011. Để giảm thiểu, doanh nghiệp cần tham khảo ý kiến từ cơ quan nhà nước, như Sở Lao động, dựa trên Nghị định 11/2015/NĐ-CP^[h], và đảm bảo mọi giao dịch đều minh bạch.

5. Câu hỏi thường gặp

Quy định pháp lý chính về bồi dưỡng bằng hiện vật là gì?

Theo Bộ luật Lao động 2019, bồi dưỡng bằng hiện vật cho người lao động phải được quy định trong hợp đồng và không vượt quá 50% lương cơ bản, với giá trị định giá theo giá thị trường. ^[i]

Làm thế nào để tránh rủi ro khi áp dụng hình thức này?

Doanh nghiệp cần xây dựng chính sách rõ ràng dựa trên Thông tư 23/2021/TT-BLĐTBXH^[j], bao gồm định giá và giám sát chặt chẽ, đồng thời lấy ý kiến từ công đoàn theo Luật Công đoàn 2012^[k].

Sự khác biệt giữa các địa phương có ảnh hưởng không?

Có, thẩm quyền quyết định thuộc Sở Lao động – Thương binh và Xã hộ^[l]i theo Nghị định 11/2015/NĐ-CP^[m], ví dụ như ở Long An có thể yêu cầu đăng ký chính sách nếu giá trị lớn.

Bồi dưỡng bằng hiện vật cho người lao động không chỉ là công cụ quan trọng để nâng cao phúc lợi mà còn giúp doanh nghiệp phát triển bền vững, hãy liên hệ ACC Long An để được tư vấn chuyên sâu và hỗ trợ thực hiện đúng quy định, đảm bảo lợi ích tối ưu cho doanh nghiệp của bạn.