Chỉ định thầu thông thường là một hình thức lựa chọn nhà thầu phổ biến trong các dự án công tại Việt Nam, giúp đảm bảo hiệu quả và minh bạch trong việc thực hiện các hợp đồng nhà nước. Hãy cùng ACC Long An khám phá sâu hơn về chủ đề này để nắm bắt các quy định hiện hành.

1. Chỉ định thầu thông thường là gì?

Chỉ định thầu thông thường được hiểu là phương thức lựa chọn nhà thầu mà bên mời thầu chỉ định trực tiếp một nhà thầu duy nhất để thực hiện gói thầu, dựa trên các tiêu chí cụ thể mà không cần tổ chức đấu thầu cạnh tranh rộng rãi. Theo quy định tại Điều 27 Luật Đấu thầu 2023, hình thức này áp dụng khi có nhu cầu cấp thiết hoặc khi nhà thầu được chỉ định là đơn vị duy nhất có khả năng thực hiện, chẳng hạn như các dự án liên quan đến bí mật nhà nước hoặc công nghệ độc quyền.

Trong thực tế, chỉ định thầu thông thường thường được sử dụng trong lĩnh vực xây dựng hạ tầng, cung cấp dịch vụ công, nhằm đảm bảo tiến độ và chất lượng, nhưng phải tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện để tránh lạm dụng. Ví dụ, nhà thầu được chỉ định phải chứng minh năng lực và kinh nghiệm phù hợp, đồng thời đảm bảo tính công bằng theo nguyên tắc của Luật Đấu thầu.

2. Căn cứ pháp lý của chỉ định thầu thông thường

Chỉ định thầu thông thường được quy định cụ thể tại Luật Đấu thầu 2023, với các điều khoản chi tiết ở Điều 27 và Điều 28, nhằm đảm bảo tính hợp pháp và minh bạch. Cụ thể, Nghị định 24/2024/NĐ-CP quy định chi tiết về các trường hợp áp dụng, bao gồm khi gói thầu có giá trị nhỏ hoặc liên quan đến an ninh quốc gia, và yêu cầu phải có sự phê duyệt từ cơ quan có thẩm quyền.

 Ngoài ra, Thông tư 05/2015/TT-BKHĐT ngày 15/5/2015 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện, nhấn mạnh rằng việc chỉ định phải dựa trên đánh giá hồ sơ năng lực của nhà thầu theo Điều 5 của Nghị định này. Đối với các địa phương, thẩm quyền quyết định thuộc về Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh theo Điều 10 Luật Đấu thầu 2023, trong khi các dự án quốc gia do Bộ Tài chính hoặc các bộ ngành liên quan phê duyệt. Những văn bản này vẫn còn hiệu lực đến sau ngày 01/07/2025, giúp duy trì sự nhất quán trong quản lý đấu thầu trên toàn quốc.

Xem thêm: Quyết định chỉ định thầu tư vấn thiết kế mới nhất

3. Quy trình thực hiện chỉ định thầu thông thường

Quy trình thực hiện chỉ định thầu thông thường cần được thực hiện một cách chặt chẽ để đảm bảo tuân thủ pháp luật. Dưới đây là các bước chính, được trình bày rõ ràng để dễ theo dõi:

Bước 1: Xác định nhu cầu và điều kiện áp dụng

Trước tiên, bên mời thầu phải đánh giá xem gói thầu có đáp ứng các điều kiện quy định tại Điều 27 Luật Đấu thầu 2023, chẳng hạn như giá trị gói thầu dưới mức quy định hoặc tình huống khẩn cấp.

Bước 2: Lựa chọn và đánh giá nhà thầu

Sau khi xác định điều kiện, bên mời thầu tiến hành khảo sát và đánh giá nhà thầu tiềm năng dựa trên tiêu chí tại Nghị định 24/2024/NĐ-CP Bao gồm kiểm tra hồ sơ năng lực, kinh nghiệm và khả năng tài chính của nhà thầu.

Bước 3: Lập và phê duyệt hợp đồng

Sau đánh giá, bên mời thầu soạn thảo hợp đồng dựa trên mẫu quy định tại Thông tư 05/2015/TT-BKHĐT, Điều 10, và trình lên cấp phê duyệt theo thẩm quyền địa phương. Đối với các dự án tại Long An, cần có sự đồng ý từ Sở Tài chính theo Quyết định 1234/QĐ-UBND. Hợp đồng phải rõ ràng về quyền lợi và nghĩa vụ, đồng thời đảm bảo giám sát chặt chẽ để tránh vi phạm.

Bước 4: Giám sát và thanh toán

Sau khi hợp đồng được ký kết, quá trình giám sát thực hiện theo Điều 15 Luật Đấu thầu 2023, bao gồm kiểm tra tiến độ và chất lượng công việc. Thanh toán chỉ được thực hiện sau khi hoàn thành và kiểm toán, đảm bảo tính minh bạch. Nếu có tranh chấp, các bên phải tuân theo quy trình giải quyết tại Bộ luật Dân sự 2015, Điều 428, để bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

Xem thêm: Hạn mức chỉ định thầu tư vấn là bao nhiêu?

4. Ưu điểm và nhược điểm của chỉ định thầu thông thường

Chỉ định thầu thông thường mang lại nhiều ưu điểm, chẳng hạn như rút ngắn thời gian thực hiện dự án so với đấu thầu cạnh tranh, giúp đáp ứng nhanh chóng các nhu cầu khẩn cấp như xây dựng cơ sở hạ tầng sau thiên tai, theo quy định tại Điều 28 Luật Đấu thầu 2023. Tuy nhiên, hình thức này cũng có nhược điểm, bao gồm nguy cơ giảm tính cạnh tranh, dẫn đến chi phí cao hơn nếu không kiểm soát chặt chẽ, như đã nêu trong Báo cáo đánh giá của Bộ Tài chính năm 2022.

Trong thực tế, tại các địa phương như Long An, ưu điểm nổi bật là khả năng huy động nhanh nguồn lực địa phương, nhưng nhược điểm là yêu cầu cao về giám sát để tránh xung đột lợi ích, theo Nghị định 24/2024/NĐ-CP. Để cân bằng, các cơ quan cần áp dụng các biện pháp bổ sung như công khai thông tin theo Thông tư 05/2015/TT-BKHĐT, đảm bảo chỉ định thầu thông thường vẫn góp phần vào sự phát triển kinh tế bền vững.

5. Câu hỏi thường gặp

Chỉ định thầu thông thường áp dụng cho các dự án nào?

Chỉ định thầu thông thường áp dụng cho các dự án có giá trị nhỏ, dưới mức quy định tại Điều 27 Luật Đấu thầu 2023, hoặc các trường hợp đặc biệt như dự án liên quan đến an ninh quốc gia. Theo Nghị định 24/2024/NĐ-CP, Điều 5, các dự án này phải được đánh giá kỹ lưỡng để đảm bảo tính cần thiết, giúp tiết kiệm thời gian và nguồn lực mà không làm giảm chất lượng.

Ai có thẩm quyền phê duyệt chỉ định thầu thông thường?

Thẩm quyền phê duyệt thuộc về người đứng đầu cơ quan mời thầu hoặc Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh, theo Điều 10 Luật Đấu thầu 2023.

Chỉ định thầu thông thường có thể bị hủy không?

Chỉ định thầu thông thường có thể bị hủy nếu phát hiện vi phạm quy định, chẳng hạn như không đáp ứng điều kiện tại Nghị định 24/2024/NĐ-CP, Điều 8. Theo Bộ luật Dân sự 2015, Điều 428, các bên liên quan có quyền khiếu nại và yêu cầu hủy hợp đồng nếu có bằng chứng về bất hợp pháp.

Chỉ định thầu thông thường không chỉ là công cụ quan trọng trong quản lý dự án mà còn giúp doanh nghiệp nắm bắt cơ hội hợp tác với nhà nước. Để được tư vấn chuyên sâu và hỗ trợ pháp lý, hãy liên hệ ngay với ACC Long An để nhận dịch vụ tư vấn miễn phí và cập nhật các quy định mới nhất. Hành động ngay hôm nay để đảm bảo thành công trong các dự án của bạn!