Chủ đầu tư thanh toán cho nhà thầu phụ là một vấn đề phổ biến trong lĩnh vực xây dựng, liên quan trực tiếp đến quyền lợi của các bên tham gia dự án. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ công trình mà còn đảm bảo tính minh bạch trong thanh toán, tránh các tranh chấp pháp lý. Hiểu rõ quy định giúp chủ đầu tư và nhà thầu phụ bảo vệ quyền lợi của mình. Hãy cùng ACC Long An khám phá chi tiết để nắm bắt các quy định hiện hành.

1. Chủ đầu tư thanh toán cho nhà thầu phụ có được không?

Câu tra lời là có, chủ đầu tư thanh toán cho nhà thầu phụ có thể được thực hiện nhưng phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật để tránh vi phạm hợp đồng hoặc gây ra tranh chấp. Theo Điều 19 Nghị định 210/2026/NĐ-CP (quy định chi tiết Luật Xây dựng 2025 về hợp đồng xây dựng), chủ đầu tư có thể thanh toán trực tiếp cho nhà thầu phụ trên cơ sở đề xuất của nhà thầu chính và các thỏa thuận trong hợp đồng. Nói cách khác, đây là cơ chế phối hợp thanh toán được pháp luật thừa nhận, không phải là biện pháp “chữa cháy” chỉ dùng khi nhà thầu chính không thực hiện nghĩa vụ.

Tuy nhiên, quyền này không phải là tuyệt đối và không nên bị hiểu là chủ đầu tư có thể tự ý bỏ qua nhà thầu chính. Ba điều kiện cần lưu ý:

• Phải có đề xuất thanh toán từ nhà thầu chính hoặc tổng thầu. Chủ đầu tư không tự quyết định chuyển tiền cho nhà thầu phụ nếu không có văn bản đề xuất/xác nhận từ nhà thầu chính, trừ khi hợp đồng thầu chính quy định khác.
• Nhà thầu chính vẫn chịu trách nhiệm toàn bộ trước chủ đầu tư, kể cả với phần việc do nhà thầu phụ thực hiện — việc thanh toán trực tiếp không làm thay đổi trách nhiệm này.
• Với dự án đầu tư công, việc sử dụng nhà thầu phụ phải tuân thủ pháp luật về đấu thầu; nếu nhà thầu phụ không nằm trong danh sách kèm theo hồ sơ dự thầu/hợp đồng thì bắt buộc phải được chủ đầu tư chấp thuận bằng văn bản trước khi thực hiện.

2. Căn cứ pháp lý liên quan đến chủ đầu tư thanh toán cho nhà thầu phụ

Cơ sở pháp lý hiện hành cho việc chủ đầu tư thanh toán cho nhà thầu phụ được quy định tại nhiều văn bản, cụ thể:

• Luật Xây dựng 2025 (số 135/2025/QH15), hiệu lực từ 01/07/2026: Điều 87 quy định về thanh toán, quyết toán và thanh lý hợp đồng xây dựng nói chung; Điều 86 quy định về thưởng, phạt hợp đồng, bồi thường thiệt hại do vi phạm và giải quyết tranh chấp hợp đồng xây dựng.
• Nghị định 210/2026/NĐ-CP, hiệu lực từ 01/07/2026 (thay thế Nghị định 37/2015/NĐ-CP): Điều 19 quy định chi tiết về hợp đồng thầu phụ, trong đó nêu rõ điều kiện ký kết hợp đồng thầu phụ, trách nhiệm của nhà thầu chính, và cơ chế thanh toán trực tiếp từ chủ đầu tư cho nhà thầu phụ.
• Luật Đấu thầu 2023 (22/2023/QH15), sửa đổi bởi Luật 57/2024/QH15 và Luật 90/2025/QH15: Áp dụng cho các dự án sử dụng vốn nhà nước/vốn đầu tư công, yêu cầu việc lựa chọn và sử dụng nhà thầu phụ phải tuân thủ quy trình đấu thầu, thanh toán phải minh bạch, có thể qua hệ thống ngân hàng.
• Bộ luật Dân sự 2015: Điều 351 và Điều 360 là căn cứ chung về trách nhiệm dân sự và bồi thường thiệt hại khi một bên vi phạm nghĩa vụ hợp đồng — áp dụng nếu việc thanh toán trực tiếp gây thiệt hại cho nhà thầu chính do không tuân thủ đúng thỏa thuận hợp đồng thầu chính.

Xem thêm: Nhà thầu EPC là gì?

3. Quy trình thanh toán cho nhà thầu phụ trong dự án xây dựng

Để việc thanh toán trực tiếp diễn ra đúng quy định và tránh tranh chấp với nhà thầu chính, chủ đầu tư nên thực hiện theo trình tự sau:

Bước 1: Kiểm tra hợp đồng thầu chính và điều khoản về thầu phụ

Xác định hợp đồng thầu chính có cho phép thanh toán trực tiếp cho nhà thầu phụ hay không, cơ chế đề xuất thanh toán được quy định thế nào, và nhà thầu phụ có nằm trong danh sách đã được chấp thuận không.

Bước 2: Nhận đề xuất thanh toán từ nhà thầu chính

Theo quy định tại Điều 19 Nghị định 210/2026/NĐ-CP, việc thanh toán trực tiếp phải dựa trên đề xuất của nhà thầu chính hoặc tổng thầu. Chủ đầu tư cần văn bản đề xuất này kèm hồ sơ nghiệm thu khối lượng công việc của nhà thầu phụ.

Bước 3: Đối chiếu với quy định về đấu thầu (nếu là dự án vốn nhà nước/đầu tư công)

Với dự án đầu tư công, kiểm tra nhà thầu phụ có thuộc danh sách kèm theo hợp đồng hay không; nếu không, cần văn bản chấp thuận của chủ đầu tư trước khi thanh toán, theo pháp luật về đấu thầu hiện hành.

Bước 4: Thực hiện thanh toán và lưu hồ sơ

Thanh toán qua hệ thống ngân hàng, lập đầy đủ chứng từ, hồ sơ thanh toán cần có xác nhận của nhà thầu chính để tránh tranh chấp về sau và đảm bảo đúng quy định xuất hóa đơn GTGT.

Bước 5: Thông báo và đối soát với nhà thầu chính

Sau khi thanh toán, chủ đầu tư cần thông báo bằng văn bản cho nhà thầu chính để đối soát công nợ, tránh tình trạng thanh toán trùng hoặc phát sinh tranh chấp về khối lượng.

Xem thêm: Danh mục hồ sơ pháp lý của nhà thầu thi công

4. Rủi ro và lợi ích khi chủ đầu tư thanh toán cho nhà thầu phụ

Việc chủ đầu tư thanh toán cho nhà thầu phụ mang lại nhiều lợi ích nhưng cũng kèm theo rủi ro đáng kể, cần được đánh giá kỹ lưỡng.

Lợi ích:

• Đảm bảo tiến độ công trình, nhà thầu phụ có nguồn tài chính để tiếp tục thi công dù có phát sinh vướng mắc giữa chủ đầu tư và nhà thầu chính.
• Giảm rủi ro nhà thầu phụ ngừng thi công vì thiếu vốn, hạn chế thiệt hại dây chuyền cho toàn dự án.
• Tăng tính minh bạch dòng tiền nếu thực hiện đúng quy trình, có đầy đủ hồ sơ, chứng từ.

Rủi ro cần lưu ý:

• Nếu thanh toán trực tiếp mà không có đề xuất từ nhà thầu chính hoặc trái với thỏa thuận trong hợp đồng thầu chính, chủ đầu tư có thể bị coi là vi phạm nghĩa vụ hợp đồng, phải chịu trách nhiệm bồi thường theo Điều 351, Điều 360 Bộ luật Dân sự 2015.
• Với dự án vốn nhà nước, việc sử dụng nhà thầu phụ ngoài danh sách được duyệt mà không có văn bản chấp thuận có thể dẫn đến vi phạm pháp luật đấu thầu.
• Rủi ro thanh toán trùng: nếu không đối soát chặt với nhà thầu chính, có thể xảy ra tình trạng cả chủ đầu tư và nhà thầu chính cùng thanh toán cho nhà thầu phụ, gây tranh chấp công nợ.

Khuyến nghị: Luôn lập biên bản ba bên và lưu trữ đầy đủ hồ sơ để phòng tranh chấp sau này.

5. Câu hỏi thường gặp

Chủ đầu tư có bắt buộc phải thanh toán trực tiếp cho nhà thầu phụ không?

Không. Đây là quyền, không phải nghĩa vụ bắt buộc. Chủ đầu tư chỉ thanh toán trực tiếp khi có đề xuất từ nhà thầu chính và phù hợp với thỏa thuận trong hợp đồng, theo Điều 19 Nghị định 210/2026/NĐ-CP.

Nhà thầu phụ có quyền yêu cầu chủ đầu tư thanh toán trực tiếp khi nhà thầu chính chậm trả không?

Nhà thầu phụ không có quyền đương nhiên yêu cầu chủ đầu tư thanh toán trực tiếp chỉ vì nhà thầu chính chậm trả, trừ khi điều này đã được quy định rõ trong hợp đồng thầu phụ hoặc hợp đồng thầu chính cho phép. Trên thực tế, nhà thầu phụ nên làm việc với nhà thầu chính để có văn bản đề xuất gửi chủ đầu tư.

Thanh toán trực tiếp cho nhà thầu phụ thì ai xuất hóa đơn cho ai?

Về nguyên tắc, nhà thầu phụ vẫn xuất hóa đơn GTGT cho nhà thầu chính (vì hợp đồng thầu phụ được ký giữa hai bên này), dù chủ đầu tư là bên thực hiện thanh toán trực tiếp — trừ khi các bên có thỏa thuận khác được ghi rõ trong hợp đồng. Doanh nghiệp nên tham vấn kế toán/luật sư để xử lý đúng theo từng trường hợp cụ thể.

Dự án vốn nhà nước có áp dụng cơ chế thanh toán trực tiếp giống dự án tư nhân không?

Về nguyên tắc thanh toán thì tương tự, nhưng dự án vốn nhà nước/đầu tư công phải tuân thủ thêm quy định của pháp luật về đấu thầu — đặc biệt là yêu cầu nhà thầu phụ phải nằm trong danh sách được duyệt hoặc được chủ đầu tư chấp thuận bằng văn bản trước khi thực hiện.

Chủ đầu tư thanh toán thay cho thầu phụ có phải nộp thuế thay không?

Không. Nghĩa vụ kê khai và nộp thuế GTGT, TNDN thuộc về Nhà thầu chính và Nhà thầu phụ theo hợp đồng thầu phụ đã ký. CĐT chỉ thực hiện vai trò là bên chi trả tiền hộ theo ủy quyền thanh toán.

Chủ đầu tư thanh toán cho nhà thầu phụ là một thực tiễn quan trọng trong quản lý dự án, giúp giải quyết tranh chấp và đảm bảo tiến độ. Để tránh rủi ro, hãy liên hệ ACC Long An để nhận tư vấn chuyên sâu từ các chuyên gia pháp lý. Hành động ngay hôm nay để bảo vệ quyền lợi của bạn trong các dự án xây dựng.