Cổ phiếu thường và cổ phiếu ưu đãi là hai loại chứng khoán cơ bản trong thị trường chứng khoán Việt Nam, đóng vai trò quan trọng trong việc phân bổ quyền lợi cho cổ đông và hỗ trợ hoạt động của doanh nghiệp. Hãy cùng ACC Long An khám phá sâu hơn về chủ đề này.

1. Phân biệt cổ phiếu thường và cổ phiếu ưu đãi

Cổ phiếu thường và cổ phiếu ưu đãi là hai hình thức cổ phần được quy định rõ ràng trong Luật Chứng khoán 2019.

• Cổ phiếu thường (Điều 119 Luật Chứng khoán 2019): Đại diện quyền sở hữu cơ bản, cho phép cổ đông tham gia biểu quyết tại đại hội đồng cổ đông và nhận cổ tức dựa trên lợi nhuận sau thuế của công ty, nhưng không có quyền ưu tiên về cổ tức hoặc tài sản khi công ty thanh lý.
• Cổ phiếu ưu đãi (Điều 120 Luật Chứng khoán 2019): Ưu tiên cổ đông trong các quyền lợi cụ thể, như nhận cổ tức cố định hoặc ưu tiên nhận tài sản khi công ty giải thể, nhằm thu hút nhà đầu tư tìm kiếm sự ổn định tài chính.
• Cổ tức cố định của cổ phiếu ưu đãi (Nghị định 155/2020/NĐ-CP): Cổ đông ưu đãi được nhận mức cổ tức nhất định trước khi phân phối cho cổ đông thường, đảm bảo tính ưu tiên trong phân phối lợi nhuận.
• Quyền biểu quyết (Thông tư 120/2020/TT-BTC): Cổ phiếu ưu đãi có thể bị hạn chế quyền biểu quyết, giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn cấu trúc quản lý nội bộ.
• Giao dịch trên sàn chứng khoán: Cổ phiếu thường có tính linh hoạt cao trong giao dịch, trong khi cổ phiếu ưu đãi thường bị hạn chế hơn, tùy thuộc vào điều lệ công ty.
• Điều lệ công ty: Quy định rõ quyền lợi của cổ phiếu thường và cổ phiếu ưu đãi để tránh tranh chấp, đảm bảo minh bạch trong quyền và nghĩa vụ của cổ đông.
• Phù hợp đầu tư: Cổ phiếu thường phù hợp cho nhà đầu tư dài hạn, trong khi cổ phiếu ưu đãi phù hợp cho nhà đầu tư ưu tiên an toàn tài chính.

2. Đặc điểm của cổ phiếu thường

Cổ phiếu thường là loại cổ phần cơ bản, mang lại quyền sở hữu và biểu quyết cho cổ đông, nhưng đi kèm rủi ro và tiềm năng sinh lời cao. Dưới đây là các đặc điểm chính của cổ phiếu thường:

• Quyền sở hữu doanh nghiệp (Điều 135 Luật Doanh nghiệp 2020, hiệu lực từ 01/01/2021): Cổ đông sở hữu cổ phiếu thường có quyền biểu quyết tương ứng với số lượng cổ phiếu, tham gia quyết định các vấn đề lớn như bổ nhiệm ban lãnh đạo hoặc thay đổi điều lệ công ty.
• Cổ tức không cố định (Điều 122 Luật Chứng khoán 2019): Cổ tức của cổ phiếu thường phụ thuộc vào lợi nhuận kinh doanh hàng năm, không được đảm bảo cố định, dẫn đến tiềm năng sinh lời cao khi công ty lãi lớn nhưng rủi ro không nhận cổ tức nếu công ty lỗ.
• Chuyển nhượng linh hoạt (Nghị định 51/2020/NĐ-CP): Cổ phiếu thường dễ dàng mua bán trên thị trường chứng khoán, mang lại tính thanh khoản cao cho nhà đầu tư.
• Ưu tiên thanh toán khi phá sản (Điều 124 Luật Chứng khoán 2019): Trong trường hợp công ty phá sản, cổ đông thường được ưu tiên thanh toán sau các chủ nợ và cổ đông ưu đãi, làm tăng tính rủi ro của loại cổ phiếu này.

Xem thêm: Cổ phiếu bị hạn chế giao dịch là gì?

3. Đặc điểm của cổ phiếu ưu đãi

Cổ phiếu ưu đãi mang lại quyền lợi đặc biệt cho cổ đông, tập trung vào sự ổn định tài chính và ưu tiên trong phân phối cổ tức hoặc tài sản. Dưới đây là các đặc điểm chính của cổ phiếu ưu đãi:

• Quyền ưu tiên cổ tức hoặc tài sản (Điều 120 Luật Chứng khoán 2019): Cổ đông ưu đãi được ưu tiên nhận cổ tức cố định hoặc tài sản khi công ty thanh lý, bảo vệ quyền lợi trong các tình huống đặc biệt.
• Phân loại cổ phiếu ưu đãi (Nghị định 155/2020/NĐ-CP, hiệu lực từ 15/12/2020): Bao gồm cổ phiếu ưu đãi cổ tức (đảm bảo cổ tức cố định hàng năm) và cổ phiếu ưu đãi hoàn vốn, phù hợp với nhà đầu tư ưu tiên sự ổn định.
• Hạn chế quyền biểu quyết (Điều 120 Luật Chứng khoán 2019): Cổ phiếu ưu đãi thường không có quyền biểu quyết đầy đủ, giúp doanh nghiệp duy trì sự ổn định trong quản lý nội bộ.
• Khả năng chuyển đổi (Điều 121 Luật Chứng khoán 2019): Cổ phiếu ưu đãi có thể được chuyển đổi thành cổ phiếu thường nếu điều lệ công ty quy định, mang lại tính linh hoạt cho nhà đầu tư.
• Ưu tiên khi phá sản (Điều 69 Luật Doanh nghiệp 2020): Trong trường hợp công ty phá sản, cổ đông ưu đãi được ưu tiên nhận tài sản trước cổ đông thường, giảm thiểu rủi ro tài chính.

Xem thêm: Bán chui cổ phiếu là gì? Bán chui cổ phiếu bị xử phạt như thế nào?

4. So sánh lợi ích, rủi ro và ứng dụng thực tế

Khi so sánh cổ phiếu thường và cổ phiếu ưu đãi, lợi ích của cổ phiếu thường nằm ở tiềm năng tăng giá vốn cao nhờ quyền biểu quyết và cổ tức biến động theo lợi nhuận, theo Điều 135 Luật Doanh nghiệp 2020, nhưng rủi ro lớn hơn nếu công ty gặp khó khăn tài chính.

Ngược lại, cổ phiếu ưu đãi mang lại lợi ích ổn định như cổ tức cố định, dựa trên Điều 120 Luật Chứng khoán 2019, nhưng có rủi ro hạn chế quyền biểu quyết, dẫn đến ít ảnh hưởng đến quyết định công ty. Trong ứng dụng thực tế, cổ phiếu thường phù hợp cho đầu tư dài hạn tại các doanh nghiệp tăng trưởng nhanh, trong khi cổ phiếu ưu đãi lý tưởng cho quỹ đầu tư an toàn, như các quỹ hưu trí theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2024.

Rủi ro phổ biến của cổ phiếu thường và cổ phiếu ưu đãi bao gồm biến động thị trường, nhưng cổ phiếu ưu đãi có thể giảm rủi ro thông qua quyền ưu tiên, như nêu tại Nghị định 51/2020/NĐ-CP. Để giảm thiểu rủi ro, nhà đầu tư nên đa dạng hóa danh mục, tuân thủ các quy định tại Thông tư 120/2020/TT-BTC, và theo dõi báo cáo tài chính định kỳ.

5. Câu hỏi thường gặp

Cổ phiếu thường có thể chuyển nhượng dễ dàng không?

Cổ phiếu thường có thể chuyển nhượng dễ dàng trên sàn chứng khoán, theo Điều 135 Luật Doanh nghiệp 2020, nhưng cần tuân thủ quy trình đăng ký và báo cáo sở hữu.

Cổ phiếu ưu đãi có quyền biểu quyết đầy đủ không?

Cổ phiếu ưu đãi thường không có quyền biểu quyết đầy đủ, như quy định tại Điều 120 Luật Chứng khoán 2019, nhằm bảo vệ sự ổn định quản lý của doanh nghiệp.

Sự khác biệt giữa cổ phiếu thường và ưu đãi ảnh hưởng đến đầu tư như thế nào?

Sự khác biệt này ảnh hưởng đến chiến lược đầu tư bằng cách cung cấp lựa chọn đa dạng, với cổ phiếu thường phù hợp cho tăng trưởng và cổ phiếu ưu đãi cho sự ổn định.

Cổ phiếu thường và cổ phiếu ưu đãi không chỉ là công cụ đầu tư mà còn là yếu tố then chốt trong quản lý doanh nghiệp, giúp tối ưu hóa lợi ích cho cổ đông. Hiểu rõ chúng sẽ mang lại lợi thế cạnh tranh lớn. Hãy liên hệ ACC Long An để được tư vấn chuyên sâu và hỗ trợ đầu tư hiệu quả.