Công ty chưa niêm yết là một hình thức doanh nghiệp phổ biến tại Việt Nam, nơi các cổ phiếu hoặc chứng khoán của công ty chưa được đăng ký và giao dịch trên sàn chứng khoán chính thức. Hãy cùng ACC Long An khám phá sâu hơn về chủ đề này để nắm bắt các khía cạnh pháp lý quan trọng.

1. Công ty chưa niêm yết là gì?

Công ty chưa niêm yết đề cập đến các doanh nghiệp được thành lập và hoạt động theo Luật Doanh nghiệp 2020 nhưng chưa thực hiện thủ tục niêm yết cổ phiếu trên sàn chứng khoán như HoSE hoặc HNX. Theo Luật Chứng khoán 2019  một công ty chỉ được coi là niêm yết khi cổ phiếu của nó được đăng ký và giao dịch công khai dưới sự giám sát của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC).

Loại hình này chiếm đa số trong nền kinh tế Việt Nam, với hơn 90% doanh nghiệp thuộc dạng này theo báo cáo của Bộ Tài chính. Công ty chưa niêm yết có thể hoạt động trong nhiều lĩnh vực như sản xuất, dịch vụ hoặc thương mại, nhưng chúng không phải chịu các yêu cầu khắt khe về báo cáo tài chính hàng quý như công ty niêm yết. Tuy nhiên, điều này cũng làm giảm cơ hội huy động vốn lớn từ nhà đầu tư bên ngoài, ảnh hưởng đến sự phát triển dài hạn.

2. Đặc điểm chính của công ty chưa niêm yết

Công ty chưa niêm yết thường có đặc điểm nổi bật là tính linh hoạt cao trong quản lý nội bộ, theo quy định tại Điều 51 Luật Doanh nghiệp 2020. Do không phải công khai thông tin tài chính, các công ty này có thể dễ dàng điều chỉnh chiến lược kinh doanh mà không chịu áp lực từ thị trường chứng khoán.  

Ngoài ra, công ty chưa niêm yết phải tuân thủ các quy định về đăng ký kinh doanh tại Nghị định 168/2025/NĐ-CP của Chính phủ, đảm bảo hồ sơ pháp lý đầy đủ như giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh và báo cáo thuế hàng năm. Tuy nhiên, chúng không phải công bố báo cáo tài chính theo chuẩn IFRS như công ty niêm yết, theo Thông tư 120/2020/TT-BTC của Bộ Tài chính.  

Một đặc điểm nữa là hạn chế về thanh khoản cổ phiếu, vì chúng chỉ có thể chuyển nhượng qua các giao dịch riêng lẻ, không qua sàn chứng khoán. Theo Luật Chứng khoán 2019, công ty chưa niêm yết có thể phát hành cổ phiếu riêng lẻ cho nhà đầu tư chiến lược, nhưng phải tuân thủ giới hạn số lượng và giá trị theo Điều 119.  

Xem thêm: Công ty cổ phần niêm yết là gì?

3. Lợi ích và rủi ro khi đầu tư vào công ty chưa niêm yết

Đầu tư vào công ty chưa niêm yết mang lại lợi ích lớn như tiềm năng tăng trưởng cao, vì các doanh nghiệp này thường tập trung vào phát triển nội tại mà không bị ảnh hưởng bởi biến động thị trường chứng khoán. Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, nhiều công ty chưa niêm yết trong lĩnh vực công nghệ và bất động sản đã đạt lợi nhuận gấp đôi so với công ty niêm yết nhờ sự linh hoạt trong quản lý vốn.  

Tuy nhiên, rủi ro cũng đáng kể, bao gồm thiếu minh bạch tài chính và khả năng mất vốn cao nếu doanh nghiệp phá sản. Luật Chứng khoán 2019 quy định rằng công ty chưa niêm yết không phải công bố báo cáo hàng quý, dẫn đến tình trạng thông tin bất đối xứng, nơi nhà đầu tư khó đánh giá chính xác tình hình kinh doanh.  

Xem thêm: Công ty niêm yết là gì?

4. Quy trình chuyển đổi từ công ty chưa niêm yết sang niêm yết

Để chuyển đổi từ công ty chưa niêm yết sang niêm yết, doanh nghiệp cần tuân thủ quy trình rõ ràng theo Luật Chứng khoán 2019. Quy trình này bao gồm các bước cụ thể để đảm bảo tính pháp lý và minh bạch.

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ nội bộ

Doanh nghiệp phải hoàn thiện cấu trúc vốn và báo cáo tài chính, đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn kế toán theo Thông tư 120/2020/TT-BTC.

Bước 2: Đăng ký với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước

Sau khi chuẩn bị, công ty nộp hồ sơ đăng ký niêm yết đến SSC, bao gồm báo cáo tài chính và kế hoạch kinh doanh theo Nghị định 155/2020/NĐ-CP.  

Bước 3: Giao dịch thử nghiệm và niêm yết chính thức

Công ty thực hiện giao dịch thử nghiệm trên sàn chứng khoán, sau đó chính thức niêm yết nếu được phê duyệt.  

5. Câu hỏi thường gặp

Công ty chưa niêm yết có thể huy động vốn như thế nào?

Công ty này có thể huy động vốn qua các hình thức như phát hành cổ phiếu riêng lẻ hoặc vay vốn ngân hàng, theo Điều 119 Luật Chứng khoán 2019.  

Sự khác biệt giữa công ty chưa niêm yết và công ty niêm yết là gì?

Công ty chưa niêm yết không phải công khai báo cáo tài chính hàng quý như công ty niêm yết, theo Luật Chứng khoán 2019, giúp bảo vệ thông tin nội bộ nhưng giảm tính minh bạch

Làm thế nào để mua cổ phiếu của công ty chưa niêm yết?

Để mua cổ phiếu, nhà đầu tư cần liên hệ trực tiếp với công ty hoặc qua các giao dịch riêng lẻ theo Nghị định 155/2020/NĐ-CP, vì cổ phiếu không được giao dịch trên sàn.  

Công ty chưa niêm yết là một mô hình kinh doanh quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, mang lại sự linh hoạt nhưng cũng đòi hỏi sự thận trọng trong quản lý và đầu tư. Với sự hỗ trợ từ các chuyên gia, doanh nghiệp có thể tận dụng lợi thế này để phát triển bền vững. Hãy liên hệ ACC Long An ngay hôm nay để nhận tư vấn chuyên sâu và hỗ trợ pháp lý phù hợp.