Hợp đồng đại lý đóng vai trò quan trọng trong hoạt động kinh doanh thương mại, giúp các doanh nghiệp mở rộng thị trường mà không cần đầu tư trực tiếp vào hệ thống phân phối. Việc nắm rõ quy định pháp lý về loại hợp đồng này hỗ trợ các bên tham gia giao kết an toàn, hạn chế rủi ro tranh chấp. Cùng ACC Long An tìm hiểu sâu hơn về chủ đề này.

1. Hợp đồng đại lý là gì? Tìm hiểu chi tiết

Hợp đồng đại lý là thỏa thuận giữa bên giao đại lý và bên đại lý, theo đó bên đại lý thực hiện việc bán hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ của bên giao đại lý cho khách hàng nhằm hưởng thù lao. Theo Luật Thương mại 2005, hợp đồng đại lý được quy định tại Chương VI, trong đó bên đại lý nhân danh chính mình để thực hiện hoạt động thương mại.

Bộ luật Dân sự 2015, sửa đổi 2025 bổ sung các quy định chung về hợp đồng ủy quyền và nghĩa vụ của các bên khi tham gia quan hệ đại lý. Loại hợp đồng này giúp doanh nghiệp tiếp cận thị trường mới mà không cần thiết lập chi nhánh hoặc công ty con. Các bên cần ghi rõ phạm vi đại lý, thời hạn, mức thù lao và điều kiện chấm dứt để đảm bảo quyền lợi hợp pháp.

2. Đặc điểm pháp lý của hợp đồng đại lý

Hợp đồng đại lý mang tính chất thương mại và được xác lập trên cơ sở tự nguyện giữa các thương nhân. Đặc điểm nổi bật là bên đại lý hoạt động nhân danh chính mình nhưng phải tuân thủ chỉ dẫn của bên giao đại lý về giá cả, điều kiện bán hàng. Theo Luật Thương mại 2005, hợp đồng này có thể là đại lý độc quyền hoặc không độc quyền tùy theo thỏa thuận.

Bộ luật Dân sự 2015, sửa đổi 2025 quy định thêm về hình thức hợp đồng, yêu cầu phải lập thành văn bản nếu giá trị giao dịch lớn hoặc có yếu tố ủy quyền. Thời hạn hợp đồng thường được ấn định rõ ràng, và bên đại lý có quyền yêu cầu thanh toán thù lao sau khi hoàn thành nghĩa vụ. Đặc điểm này phân biệt hợp đồng đại lý với hợp đồng mua bán thông thường hoặc hợp đồng ủy quyền dân sự.

>> Đọc thêm: Phân biệt hợp đồng phân phối và hợp đồng đại lý

3. Quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý

Bên giao đại lý có quyền yêu cầu bên đại lý thực hiện đúng phạm vi được giao, đồng thời có nghĩa vụ cung cấp hàng hóa, hỗ trợ quảng cáo và thanh toán thù lao đúng hạn. Bên đại lý được quyền nhận thù lao, hoa hồng theo tỷ lệ thỏa thuận và có nghĩa vụ bảo quản hàng hóa, báo cáo doanh số định kỳ.

Luật Thương mại 2005 quy định rõ bên đại lý không được bán hàng hóa cạnh tranh trực tiếp với bên giao đại lý trong thời gian hợp đồng có hiệu lực. Bộ luật Dân sự 2015, sửa đổi 2025 bổ sung nghĩa vụ bồi thường thiệt hại nếu một bên vi phạm cam kết. Các bên cần quy định cụ thể về trách nhiệm khi hàng hóa bị hư hỏng hoặc khách hàng khiếu nại để tránh tranh chấp sau này.

4. Các loại hợp đồng đại lý theo quy định hiện hành

Pháp luật phân loại hợp đồng đại lý thành đại lý độc quyền và đại lý không độc quyền. Đại lý độc quyền cho phép bên đại lý được bán hàng hóa của bên giao đại lý trong một khu vực nhất định mà không bị cạnh tranh từ đại lý khác. Đại lý không độc quyền cho phép bên giao đại lý ký hợp đồng với nhiều đại lý cùng lúc. Ngoài ra, còn có hình thức đại lý tổng và đại lý phụ theo mô hình phân cấp.

Luật Thương mại 2005 cho phép các bên thỏa thuận linh hoạt về phạm vi và điều kiện, miễn là không trái với quy định cấm. Bộ luật Dân sự 2015, sửa đổi 2025 hỗ trợ giải quyết các vấn đề về chuyển giao quyền và nghĩa vụ khi hợp đồng chấm dứt. Việc lựa chọn loại hình phù hợp giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí phân phối và kiểm soát thị trường hiệu quả.

Xem thêm: Những lưu ý về hợp đồng đại lý độc quyền

5. Câu hỏi thường gặp

Hợp đồng đại lý có bắt buộc phải lập thành văn bản không?

Theo quy định của Luật Thương mại 2005 và Bộ luật Dân sự 2015, sửa đổi 2025, hợp đồng đại lý nên được lập thành văn bản để làm căn cứ chứng minh quyền và nghĩa vụ của các bên khi phát sinh tranh chấp.

Bên đại lý có được phép ký hợp đồng với nhiều bên giao đại lý cùng lúc không?

Bộ luật Dân sự 2015, sửa đổi 2025 và Luật Thương mại 2005 cho phép bên đại lý ký hợp đồng với nhiều bên giao đại lý, trừ khi hợp đồng quy định điều khoản độc quyền.

Thù lao trong hợp đồng đại lý được tính như thế nào?

Thù lao thường được thỏa thuận theo tỷ lệ phần trăm trên giá trị hàng hóa bán được hoặc theo mức cố định. Luật Thương mại 2005 quy định bên giao đại lý có trách nhiệm thanh toán thù lao đúng hạn sau khi bên đại lý hoàn thành nghĩa vụ báo cáo doanh số.

Hợp đồng đại lý là công cụ pháp lý quan trọng giúp doanh nghiệp mở rộng hoạt động kinh doanh hiệu quả. Để được tư vấn chi tiết và soạn thảo hợp đồng phù hợp với nhu cầu, hãy liên hệ ACC Long An ngay hôm nay để nhận hỗ trợ chuyên nghiệp và kịp thời.