Khi nào bắt buộc đấu thầu qua mạng là câu hỏi quan trọng đối với các tổ chức, doanh nghiệp tham gia đấu thầu tại Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin chi tiết về thời điểm bắt buộc áp dụng đấu thầu qua mạng, các quy định pháp luật liên quan và quy trình thực hiện, cùng ACC Long An đồng hành để giải đáp mọi thắc mắc của bạn.

1. Khi nào bắt buộc đấu thầu qua mạng

Đấu thầu qua mạng là xu thế tất yếu nhằm tăng cường tính minh bạch và hiệu quả trong hoạt động đấu thầu. Theo các quy định pháp luật hiện hành, việc áp dụng đấu thầu qua mạng đã được quy định rõ ràng với lộ trình cụ thể, đảm bảo phù hợp với thực tiễn và yêu cầu quản lý nhà nước.

• Từ ngày 1/1/2025, đấu thầu qua mạng là bắt buộc đối với hầu hết các gói thầu: Theo điểm b khoản 1 Điều 50 Luật Đấu thầu 2023, kể từ ngày 1/1/2025, tất cả các gói thầu phải thực hiện qua Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, trừ một số trường hợp đặc biệt được quy định tại khoản 5 Điều 50. Quy định này nhằm thúc đẩy ứng dụng công nghệ, giảm thiểu thủ tục hành chính và tăng cường tính cạnh tranh trong đấu thầu.
• Giai đoạn chuyển tiếp trước năm 2025: Theo điểm a khoản 1 Điều 50 Luật Đấu thầu 2023, từ khi luật có hiệu lực (1/1/2024) đến hết ngày 31/12/2024, việc đấu thầu qua mạng hoặc không qua mạng sẽ được thực hiện theo quy định của Chính phủ. Điều này cho phép các đơn vị có thời gian chuẩn bị, nâng cấp cơ sở hạ tầng công nghệ và làm quen với hệ thống đấu thầu điện tử.
• Các trường hợp ngoại lệ không bắt buộc đấu thầu qua mạng: Theo khoản 5 Điều 50 Luật Đấu thầu 2023, một số gói thầu đặc thù như các gói thầu liên quan đến quốc phòng, an ninh, hoặc các dự án có yêu cầu bảo mật cao có thể không thực hiện trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Tuy nhiên, các trường hợp này phải được giải trình rõ ràng và tuân thủ quy định pháp luật.
• Mức phạt khi không thực hiện đấu thầu qua mạng: Theo Điều 38 Nghị định 122/2021/NĐ-CP, nếu các gói thầu đủ điều kiện nhưng không tổ chức đấu thầu qua mạng theo lộ trình, tổ chức vi phạm có thể bị phạt từ 30 triệu đồng đến 50 triệu đồng, còn cá nhân vi phạm bị phạt từ 15 triệu đồng đến 25 triệu đồng. Quy định này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ lộ trình đấu thầu qua mạng.

2. Quy định pháp luật liên quan đến đấu thầu qua mạng

Các văn bản pháp luật hiện hành đóng vai trò nền tảng để điều chỉnh hoạt động đấu thầu qua mạng. Dưới đây là tổng hợp các quy định pháp luật quan trọng, đảm bảo tính chính xác và phù hợp với năm 2025.

• Luật Đấu thầu 2023: Đây là văn bản cốt lõi quy định về hoạt động đấu thầu, bao gồm cả đấu thầu qua mạng. Điều 50 Luật Đấu thầu 2023 quy định rõ lộ trình và các yêu cầu bắt buộc về đấu thầu trực tuyến, nhấn mạnh việc sử dụng Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia để đảm bảo tính công khai và minh bạch.
• Nghị định 214/2025/NĐ-CP: nghị định này hướng dẫn chi tiết các quy định về lựa chọn nhà thầu, trong đó có các quy trình liên quan đến đấu thầu qua mạng. Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định về thời gian mở thầu, yêu cầu công khai và minh bạch trong việc mở hồ sơ dự thầu trực tuyến.
• Thông tư 22/2024/TT-BKHĐT: Có hiệu lực từ ngày 1/1/2025, thông tư này hướng dẫn việc cung cấp, đăng tải thông tin về lựa chọn nhà thầu và mẫu hồ sơ đấu thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Điều 28 Thông tư 22/2024/TT-BKHĐT quy định cụ thể về việc mở thầu và công khai biên bản mở thầu trong vòng 2 giờ sau thời điểm đóng thầu.
• Luật số 90/2025/QH15: Có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, luật này sửa đổi và bổ sung một số điều của Luật Đấu thầu 2023, bao gồm các quy định về phân cấp trách nhiệm, giảm thủ tục hành chính và tăng cường tính minh bạch trong đấu thầu qua mạng. Điều 1 Luật 90/2025/QH15 nhấn mạnh việc trao quyền cho chủ đầu tư trong việc phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu.

Xem thêm: Hồ sơ đấu thầu qua mạng gồm những gì?

3. Quy trình đấu thầu qua mạng theo quy định pháp luật

Quy trình đấu thầu qua mạng được xây dựng để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả. Dưới đây là các bước thực hiện chi tiết theo Thông tư 22/2024/TT-BKHĐT và Nghị định 214/2025/NĐ-CP.

Bước 1: Lập và đăng tải E-HSMT (Hồ sơ mời thầu điện tử)
Bên mời thầu đăng nhập vào Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, chọn mục tương ứng (hàng hóa, xây lắp, dịch vụ phi tư vấn) để lập E-HSMT. Hồ sơ này phải được in ra để trình chủ đầu tư thẩm định và phê duyệt, đảm bảo thống nhất với nội dung đăng tải trên hệ thống. Thời gian chuẩn bị E-HSMT tối thiểu là 10 ngày đối với đấu thầu rộng rãi và 5 ngày đối với chào hàng cạnh tranh.

Bước 2: Đăng tải E-TBMT (Thông báo mời thầu điện tử)
Sau khi được phê duyệt, bên mời thầu đăng tải E-TBMT lên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Thời gian chuẩn bị hồ sơ dự thầu (E-HSDT) tối thiểu là 10 ngày đối với đấu thầu rộng rãi và 5 ngày đối với chào hàng cạnh tranh, tính từ ngày đăng tải E-TBMT.

Bước 3: Nộp hồ sơ dự thầu điện tử (E-HSDT)
Nhà thầu hoặc thành viên đứng đầu liên danh nộp một bộ E-HSDT duy nhất thông qua Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Hồ sơ phải được nộp trước thời điểm đóng thầu theo quy định trong E-TBMT, đảm bảo sử dụng chữ ký số để bảo mật.

Bước 4: Mở thầu và đánh giá hồ sơ
Bên mời thầu mở thầu công khai trong vòng 2 giờ kể từ thời điểm đóng thầu, theo Nghị định 214/2025/NĐ-CP. Hồ sơ được giải mã và đánh giá dựa trên tiêu chuẩn trong E-HSMT. Biên bản mở thầu phải được công khai trên hệ thống trong cùng khoảng thời gian.

Bước 5: Phê duyệt và công bố kết quả
Sau khi đánh giá, chủ đầu tư phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu và công bố trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Nhà thầu trúng thầu sẽ được thông báo và tiến hành thương thảo, ký kết hợp đồng theo quy định.

Xem thêm: Hồ sơ năng lực đấu thầu qua mạng là gì?

4. Lợi ích của đấu thầu qua mạng

Đấu thầu qua mạng mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho các bên liên quan. Việc áp dụng công nghệ số trong đấu thầu không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn tăng cường tính minh bạch và hiệu quả.

• Tăng tính minh bạch và công bằng: Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho phép công khai toàn bộ thông tin liên quan đến gói thầu, từ thông báo mời thầu đến biên bản mở thầu. Điều này giúp giảm thiểu các hành vi gian lận, thông thầu, được quy định tại Điều 16 Luật Đấu thầu 2023, như thỏa thuận ép buộc hoặc từ chối cung cấp hàng hóa để hạn chế cạnh tranh.
• Tiết kiệm thời gian và chi phí: Đấu thầu qua mạng loại bỏ nhiều thủ tục hành chính truyền thống, như nộp hồ sơ giấy hoặc tổ chức các buổi mở thầu trực tiếp. Theo Thông tư 05/2024/TT-BKHĐT, chi phí tham gia đấu thầu qua mạng bao gồm 330.000 đồng cho đấu thầu rộng rãi và 220.000 đồng cho chào hàng cạnh tranh, thấp hơn đáng kể so với phương thức truyền thống.
• Tăng cường khả năng tiếp cận: Nhà thầu từ nhiều khu vực, kể cả quốc tế, có thể dễ dàng tham gia đấu thầu thông qua Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các gói thầu thuộc danh mục công nghệ cao hoặc chiến lược, được ưu tiên theo Luật số 90/2025/QH15.

5. Câu hỏi thường gặp về đấu thầu qua mạng

Dưới đây là các câu hỏi thường gặp liên quan đến việc đấu thầu qua mạng, giúp giải đáp chi tiết các thắc mắc phổ biến.

Đấu thầu qua mạng bắt buộc từ khi nào?

Theo điểm b khoản 1 Điều 50 Luật Đấu thầu 2023, từ ngày 1/1/2025, tất cả các gói thầu phải thực hiện qua mạng, trừ các trường hợp đặc biệt được quy định tại khoản 5 Điều 50. Các đơn vị cần chuẩn bị hạ tầng công nghệ và chữ ký số để tuân thủ quy định này.

Những gói thầu nào không bắt buộc đấu thầu qua mạng?

Theo khoản 5 Điều 50 Luật Đấu thầu 2023, các gói thầu liên quan đến quốc phòng, an ninh, hoặc có yêu cầu bảo mật cao có thể được miễn đấu thầu qua mạng. Tuy nhiên, các trường hợp này phải được giải trình và phê duyệt bởi cơ quan có thẩm quyền.

Chữ ký số có bắt buộc trong đấu thầu qua mạng không?

Chữ ký số là bắt buộc để đảm bảo tính bảo mật và xác thực trong quá trình nộp hồ sơ dự thầu và ký kết hợp đồng. Theo Thông tư 22/2024/TT-BKHĐT, nhà thầu phải sử dụng chữ ký số hợp lệ khi tham gia đấu thầu qua Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.

Làm thế nào để đăng ký tham gia Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia?

Nhà thầu cần đăng ký tài khoản trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia theoNghị định 214/2025/NĐ-CP, cung cấp thông tin về đăng ký kinh doanh, chứng thư số và các tài liệu liên quan. Sau khi được phê duyệt, nhà thầu có thể tham gia nộp hồ sơ dự thầu trực tuyến.

Khi nào bắt buộc đấu thầu qua mạng là vấn đề được quy định rõ ràng trong Luật Đấu thầu 2023 và các văn bản hướng dẫn liên quan, với mốc thời gian quan trọng từ ngày 1/1/2025. Để đảm bảo tuân thủ đúng quy định và tối ưu hóa hiệu quả đấu thầu, hãy liên hệ ACC Long An để được tư vấn chuyên sâu và hỗ trợ toàn diện trong mọi khía cạnh của quá trình đấu thầu.