Những khó khăn của doanh nghiệp vừa và nhỏ

Những khó khăn của doanh nghiệp vừa và nhỏ luôn là chủ đề được quan tâm tại Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế đầy biến động. Những doanh nghiệp này đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và phát triển cộng đồng. Tuy nhiên, họ phải đối mặt với nhiều thách thức từ pháp lý, tài chính đến công nghệ. Để hiểu rõ hơn về các khó khăn này và tìm giải pháp phù hợp, hãy cùng ACC Long An khám phá chi tiết trong bài viết dưới đây.

Mục lục

1. Những khó khăn của doanh nghiệp vừa và nhỏ

Doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) tại Việt Nam chiếm hơn 97% tổng số doanh nghiệp, đóng góp đáng kể vào GDP và việc làm. Tuy nhiên, quy mô nhỏ và nguồn lực hạn chế khiến họ dễ gặp khó khăn trong môi trường kinh doanh cạnh tranh. Dưới đây là phân tích chi tiết về các thách thức mà SMEs phải đối mặt, dựa trên hệ thống pháp luật Việt Nam hiện hành và thực tế kinh doanh năm 2025.

Khó khăn về tiếp cận vốn: SMEs thường gặp trở ngại trong việc huy động vốn do thiếu tài sản thế chấp và hồ sơ tài chính chưa minh bạch. Theo Nghị định 80/2021/NĐ-CP về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, chính phủ đã ban hành các chính sách ưu đãi tín dụng, nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn khó tiếp cận do thủ tục phức tạp. Điều này khiến họ phụ thuộc vào các khoản vay ngắn hạn với lãi suất cao, làm gia tăng áp lực tài chính và hạn chế khả năng mở rộng sản xuất.
Thách thức về pháp lý: Nhiều SMEs thiếu bộ phận pháp chế chuyên trách, dẫn đến khó khăn trong việc tuân thủ các quy định pháp luật. Luật Doanh nghiệp 2020 và các văn bản hướng dẫn như Nghị định 01/2021/NĐ-CP yêu cầu doanh nghiệp thực hiện nhiều thủ tục hành chính, từ đăng ký kinh doanh đến nộp thuế. Việc không nắm rõ quy định có thể dẫn đến vi phạm pháp luật, bị phạt hoặc mất cơ hội kinh doanh. Đặc biệt, các quy định mới về phòng cháy chữa cháy (có hiệu lực từ 1/7/2025) đòi hỏi đầu tư lớn vào cơ sở hạ tầng, gây thêm gánh nặng cho SMEs.
Hạn chế trong chuyển đổi số: Chuyển đổi số là xu hướng tất yếu, nhưng SMEs thường thiếu nguồn lực để đầu tư vào công nghệ. Theo Chương trình Hỗ trợ Doanh nghiệp chuyển đổi số giai đoạn 2021-2025, chi phí triển khai công nghệ cao và thiếu nhân lực am hiểu công nghệ là rào cản lớn. Nhiều doanh nghiệp không thể áp dụng các giải pháp như ERP hay CRM, dẫn đến mất lợi thế cạnh tranh so với các đối thủ lớn hơn.
Khó khăn trong tiếp cận thị trường: SMEs thường gặp trở ngại trong việc xây dựng thương hiệu và tìm kiếm khách hàng. Nguồn vốn hạn chế khiến họ khó đầu tư vào các chiến dịch quảng bá chuyên nghiệp. Ngoài ra, sự cạnh tranh khốc liệt từ các doanh nghiệp lớn và hàng nhập khẩu làm giảm cơ hội tiếp cận thị trường, đặc biệt trong lĩnh vực thương mại điện tử, nơi yêu cầu đầu tư mạnh vào hạ tầng số.
Thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng: SMEs khó thu hút và giữ chân nhân tài do mức lương thấp và môi trường làm việc kém cạnh tranh. Nghị định 80/2021/NĐ-CP khuyến khích đào tạo nhân lực, nhưng nhiều doanh nghiệp không đủ kinh phí để triển khai. Điều này dẫn đến tình trạng thiếu nhân viên có chuyên môn sâu, đặc biệt trong các lĩnh vực như công nghệ thông tin và quản trị doanh nghiệp.

2. Quy định pháp luật liên quan đến SMEs tại Việt Nam năm 2025

Để hỗ trợ SMEs vượt qua khó khăn, Việt Nam đã ban hành nhiều văn bản pháp luật nhằm tạo môi trường kinh doanh thuận lợi. Dưới đây là các quy định pháp luật hiện hành (tính đến tháng 5/2025) liên quan đến SMEs, đảm bảo không sử dụng văn bản đã bị thay thế hoặc hết hiệu lực.

Luật Doanh nghiệp 2020: Quy định về thành lập, tổ chức và hoạt động của doanh nghiệp, bao gồm các loại hình phù hợp với SMEs như công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần. Luật này đơn giản hóa thủ tục đăng ký kinh doanh và khuyến khích khởi nghiệp.
Nghị định 80/2021/NĐ-CP: Hướng dẫn thi hành Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, quy định các chính sách hỗ trợ về tín dụng, công nghệ, đào tạo nhân lực và liên kết chuỗi giá trị. SMEs được hưởng ưu đãi như giảm lãi suất vay và hỗ trợ tham gia các chương trình xúc tiến thương mại.
Nghị định 01/2021/NĐ-CP: Quy định về đăng ký doanh nghiệp, đơn giản hóa quy trình đăng ký trực tuyến và giảm thời gian xử lý hồ sơ. Đây là bước tiến quan trọng giúp SMEs tiết kiệm chi phí và thời gian khi khởi nghiệp.
Luật Quản lý thuế 2019 (sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 80/2021/TT-BTC): Quy định về các chính sách miễn, giảm thuế cho SMEs, đặc biệt trong các giai đoạn khó khăn như thiên tai hoặc suy thoái kinh tế. Ví dụ, SMEs có thể được gia hạn nộp thuế giá trị gia tăng hoặc miễn thuế sử dụng đất phi nông nghiệp.
Nghị định 101/2025/NĐ-CP: Sửa đổi, bổ sung các quy định về quản lý sân bay chuyên dùng, nhưng cũng bao gồm các điều khoản hỗ trợ SMEs trong lĩnh vực logistics và vận tải, giúp giảm chi phí vận hành.
Quyết định phê duyệt Đề án Chuyển đổi số giai đoạn 2021-2025: Khuyến khích SMEs áp dụng công nghệ số thông qua hỗ trợ chi phí triển khai và đào tạo nhân lực. Đề án đặt mục tiêu 100% thủ tục hành chính liên quan đến doanh nghiệp được thực hiện trực tuyến vào cuối năm 2025.

Xem thêm: Tổng quan về Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam

3. Giải pháp vượt qua khó khăn cho SMEs

Để đối phó với các thách thức, SMEs cần kết hợp các giải pháp nội tại và tận dụng hỗ trợ từ chính phủ. Dưới đây là các bước cụ thể giúp doanh nghiệp cải thiện hiệu quả hoạt động và phát triển bền vững.

Bước 1: Tối ưu hóa quản lý tài chính: SMEs cần xây dựng kế hoạch tài chính chi tiết, ưu tiên các khoản đầu tư mang lại giá trị lâu dài như công nghệ và đào tạo nhân lực. Có thể tận dụng các gói tín dụng ưu đãi từ Ngân hàng Nhà nước hoặc các quỹ bảo lãnh tín dụng theo Nghị định 80/2021/NĐ-CP. Việc hợp tác với các đơn vị tư vấn tài chính chuyên nghiệp cũng giúp doanh nghiệp quản lý dòng tiền hiệu quả hơn.
Bước 2: Nâng cao hiểu biết pháp lý: Doanh nghiệp nên tham gia các chương trình đào tạo pháp luật do các tổ chức như Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức. Ngoài ra, việc thuê dịch vụ tư vấn pháp lý từ các công ty uy tín như ACC Long An giúp SMEs tuân thủ quy định và tránh rủi ro pháp lý. Các quy định mới, chẳng hạn như về phòng cháy chữa cháy (hiệu lực từ 1/7/2025), cần được cập nhật kịp thời.
Bước 3: Đầu tư vào chuyển đổi số: SMEs nên bắt đầu từ các giải pháp công nghệ đơn giản như phần mềm quản lý khách hàng (CRM) hoặc kế toán trực tuyến. Chính phủ hỗ trợ chi phí triển khai công nghệ thông qua Chương trình Chuyển đổi số 2021-2025, giúp doanh nghiệp giảm gánh nặng tài chính. Việc hợp tác với các nhà cung cấp giải pháp số uy tín cũng là cách để tối ưu hóa chi phí.
Bước 4: Xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường: SMEs cần đầu tư vào SEO và quảng cáo trực tuyến để tăng độ nhận diện thương hiệu. Tham gia các sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada hoặc Amazon Global Selling là cách hiệu quả để tiếp cận khách hàng quốc tế. Các chương trình xúc tiến thương mại do Bộ Công Thương tổ chức cũng mang lại cơ hội kết nối với đối tác lớn.
Bước 5: Phát triển nguồn nhân lực: Doanh nghiệp nên tận dụng các chương trình đào tạo do chính phủ hoặc hiệp hội doanh nghiệp cung cấp. Ví dụ, Nghị định 80/2021/NĐ-CP hỗ trợ chi phí đào tạo cho SMEs. Đồng thời, xây dựng môi trường làm việc hấp dẫn với chính sách đãi ngộ tốt sẽ giúp giữ chân nhân tài.

Xem thêm: Địa chỉ liên hệ Viện Khoa học quản trị doanh nghiệp nhỏ và vừa

4. Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp vừa và nhỏ được xác định dựa trên tiêu chí nào?

Theo Nghị định 80/2021/NĐ-CP, SMEs được xác định dựa trên số lao động (không quá 200 người), tổng doanh thu (không quá 100 tỷ đồng) và tổng nguồn vốn (không quá 50 tỷ đồng). Các tiêu chí này thay đổi tùy theo lĩnh vực như nông nghiệp, công nghiệp hoặc dịch vụ. Doanh nghiệp cần kiểm tra kỹ để đảm bảo đủ điều kiện nhận hỗ trợ từ chính phủ.

Làm thế nào để SMEs tiếp cận vốn vay ưu đãi?

SMEs có thể đăng ký các gói tín dụng ưu đãi qua Ngân hàng Nhà nước hoặc các quỹ bảo lãnh tín dụng. Cần chuẩn bị hồ sơ tài chính minh bạch và phương án kinh doanh khả thi. Tuy nhiên, thủ tục phức tạp có thể là rào cản, vì vậy doanh nghiệp nên nhờ các đơn vị tư vấn như ACC Long An hỗ trợ.

Chuyển đổi số có thực sự cần thiết cho SMEs không?

Chuyển đổi số giúp SMEs tối ưu hóa quy trình, giảm chi phí và tăng khả năng cạnh tranh. Ví dụ, sử dụng phần mềm CRM giúp quản lý khách hàng hiệu quả hơn. Chính phủ hỗ trợ chi phí triển khai qua Chương trình Chuyển đổi số 2021-2025, nên SMEs nên tận dụng cơ hội này.

SMEs nên làm gì để tuân thủ quy định pháp lý mới?

Doanh nghiệp cần thường xuyên cập nhật các văn bản pháp luật như Luật Doanh nghiệp 2020 hoặc quy định về phòng cháy chữa cháy (hiệu lực 1/7/2025). Tham gia các khóa đào tạo pháp luật hoặc thuê dịch vụ tư vấn từ ACC Long An là cách hiệu quả để tránh vi phạm và tối ưu hóa chi phí.

Những khó khăn của doanh nghiệp vừa và nhỏ về vốn, pháp lý, nhân lực, công nghệ, và thị trường đang cản trở sự phát triển bền vững của họ. Để vượt qua các thách thức này, doanh nghiệp cần chủ động nâng cao năng lực quản lý, tận dụng các chương trình hỗ trợ, và tìm kiếm sự tư vấn pháp lý chuyên sâu. Nếu bạn đang tìm kiếm giải pháp pháp lý phù hợp cho doanh nghiệp của mình, hãy liên hệ ACC Long An để được hỗ trợ nhanh chóng và chuyên nghiệp.