Nhược điểm của đấu thầu qua mạng là một khía cạnh cần được xem xét kỹ lưỡng khi áp dụng hình thức đấu thầu hiện đại này tại Việt Nam. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các nhược điểm, đồng thời cung cấp hướng dẫn để vượt qua những thách thức này, cùng ACC Long An đồng hành hỗ trợ bạn.

1. Nhược điểm của đấu thầu qua mạng

Hệ thống đấu thầu qua mạng tuy hiện đại nhưng không tránh khỏi những hạn chế nhất định. Những nhược điểm này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của quy trình đấu thầu nếu không được xử lý đúng cách.

• Hạn chế về hạ tầng công nghệ và kết nối mạng: Theo Điều 50 Luật Đấu thầu 2023, đấu thầu qua mạng yêu cầu sử dụng Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, nhưng không phải khu vực nào tại Việt Nam cũng có kết nối internet ổn định. Đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, việc truy cập hệ thống thường gặp khó khăn do tốc độ mạng chậm hoặc mất kết nối, dẫn đến việc nộp hồ sơ dự thầu điện tử (E-HSDT) bị gián đoạn.
• Yêu cầu kỹ năng công nghệ cao: Tham gia đấu thầu qua mạng đòi hỏi nhà thầu phải có kiến thức về công nghệ, đặc biệt là sử dụng chữ ký số và hệ thống trực tuyến. Theo Thông tư 22/2024/TT-BKHĐT, nhà thầu phải thực hiện các bước như đăng ký tài khoản, nộp E-HSDT, và theo dõi kết quả trực tuyến, nhưng không phải nhà thầu nào cũng thành thạo các thao tác này, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ.
• Rủi ro bảo mật thông tin: Mặc dù Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia được thiết kế với các biện pháp bảo mật, nhưng nguy cơ tấn công mạng hoặc rò rỉ thông tin vẫn tồn tại. Điều 16 Luật Đấu thầu 2023 nghiêm cấm các hành vi gian lận trong đấu thầu, nhưng các lỗ hổng kỹ thuật có thể bị khai thác, ảnh hưởng đến tính công bằng của quá trình đấu thầu.
• Chi phí đầu tư ban đầu cao: Theo Thông tư 05/2024/TT-BKHĐT, nhà thầu phải trả phí sử dụng Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia (330.000 đồng cho đấu thầu rộng rãi và 220.000 đồng cho chào hàng cạnh tranh). Ngoài ra, chi phí mua chữ ký số, nâng cấp phần cứng, và đào tạo nhân sự cũng là gánh nặng đối với các doanh nghiệp nhỏ hoặc mới tham gia.
• Khó khăn trong xử lý lỗi kỹ thuật: Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia đôi khi gặp lỗi như quá tải hoặc trục trặc khi nộp hồ sơ vào giờ cao điểm. Theo Điều 26 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, bên mời thầu phải mở thầu trong vòng 2 giờ sau thời điểm đóng thầu, nhưng lỗi hệ thống có thể gây chậm trễ, ảnh hưởng đến tiến độ dự án.

2. Thách thức về pháp lý trong đấu thầu qua mạng

Các quy định pháp luật hiện hành tuy chặt chẽ nhưng vẫn để lại một số thách thức. Những vấn đề này liên quan đến việc áp dụng và giám sát các quy định trong thực tế.

• Quy định chưa đồng bộ giữa các văn bản pháp luật: Mặc dù Luật Đấu thầu 2023 và Nghị định 214/2025/NĐ-CP đã quy định rõ về đấu thầu qua mạng, nhưng một số hướng dẫn cụ thể trong Thông tư 22/2024/TT-BKHĐT vẫn chưa giải quyết triệt để các tình huống phát sinh, như xử lý khi hệ thống gặp sự cố hoặc khi nhà thầu không thể nộp E-HSDT đúng hạn do lỗi kỹ thuật.
• Trách nhiệm pháp lý chưa rõ ràng trong trường hợp tranh chấp: Theo Điều 86 Luật Đấu thầu 2023, tranh chấp trong đấu thầu được giải quyết thông qua thương lượng hoặc tòa án, nhưng chưa có quy định cụ thể về trách nhiệm khi tranh chấp phát sinh từ lỗi hệ thống mạng. Điều này khiến các bên tham gia đấu thầu gặp khó khăn trong việc xác định trách nhiệm khi xảy ra sự cố.
• Khó khăn trong giám sát và xử lý vi phạm: Điều 38 Nghị định 122/2021/NĐ-CP quy định mức phạt từ 30 triệu đến 50 triệu đồng đối với tổ chức vi phạm quy định đấu thầu qua mạng, nhưng việc giám sát các hành vi vi phạm trực tuyến, như sử dụng phần mềm gian lận hoặc thao túng hồ sơ, vẫn còn nhiều hạn chế do thiếu công cụ kiểm tra hiệu quả.
• Yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt thời gian: Theo Điều 26 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, các mốc thời gian như đăng tải E-TBMT, nộp E-HSDT, và mở thầu phải được thực hiện đúng hạn. Tuy nhiên, trong trường hợp hệ thống gặp trục trặc hoặc nhà thầu không quen với quy trình trực tuyến, việc tuân thủ thời gian có thể trở thành thách thức lớn.

Xem thêm: Đấu thầu hạn chế qua mạng là gì?

3. Quy trình khắc phục nhược điểm trong đấu thầu qua mạng

Để giảm thiểu các nhược điểm của đấu thầu qua mạng, cần có quy trình khắc phục cụ thể. Dưới đây là các bước thực hiện để đảm bảo hiệu quả và tuân thủ quy định pháp luật.

Bước 1: Nâng cấp hạ tầng công nghệ
Các cơ quan quản lý cần phối hợp với Bộ Tài chính để nâng cấp Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, đảm bảo khả năng chịu tải cao và giảm thiểu lỗi kỹ thuật. Theo Thông tư 22/2024/TT-BKHĐT, hệ thống phải được kiểm tra định kỳ để phát hiện và khắc phục sớm các vấn đề kỹ thuật, đặc biệt trong các giai đoạn cao điểm.

Bước 2: Đào tạo kỹ năng cho nhà thầu
Nhà thầu cần tham gia các khóa đào tạo về sử dụng Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, bao gồm cách đăng ký tài khoản, nộp E-HSDT, và sử dụng chữ ký số. Nghị định 214/2025/NĐ-CP khuyến khích các đơn vị tổ chức hội thảo và tài liệu hướng dẫn để nâng cao năng lực công nghệ của nhà thầu.

Bước 3: Tăng cường biện pháp bảo mật
Để giảm thiểu rủi ro bảo mật, Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cần áp dụng các công nghệ mã hóa tiên tiến và kiểm tra định kỳ lỗ hổng bảo mật. Điều 16 Luật Đấu thầu 2023 nhấn mạnh việc ngăn chặn hành vi gian lận, và các biện pháp bảo mật mạnh mẽ sẽ góp phần đảm bảo tính công bằng trong đấu thầu.

Bước 4: Xây dựng cơ chế xử lý sự cố
Cơ quan quản lý cần ban hành quy định cụ thể về cách xử lý khi hệ thống gặp lỗi, ví dụ như gia hạn thời gian nộp E-HSDT trong trường hợp hệ thống quá tải. Theo Điều 26 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, việc công khai biên bản mở thầu cần được thực hiện linh hoạt trong trường hợp có sự cố kỹ thuật.

Xem thêm: Liên danh đấu thầu qua mạng là gì?

4. Tác động của nhược điểm đến các bên tham gia đấu thầu

Nhược điểm của đấu thầu qua mạng ảnh hưởng trực tiếp đến các bên liên quan. Hiểu rõ những tác động này giúp các bên chuẩn bị tốt hơn trong quá trình tham gia đấu thầu.

• Đối với bên mời thầu: Các vấn đề kỹ thuật như lỗi hệ thống hoặc hồ sơ dự thầu không hợp lệ do lỗi nộp trực tuyến có thể gây chậm trễ trong quá trình mở thầu. Theo Điều 26 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, bên mời thầu phải chịu trách nhiệm công khai và giải trình nếu xảy ra sự cố, điều này đòi hỏi họ phải có đội ngũ kỹ thuật và pháp lý chuyên môn cao.
• Đối với nhà thầu: Các doanh nghiệp nhỏ hoặc thiếu kinh nghiệm công nghệ có thể gặp bất lợi khi tham gia đấu thầu qua mạng, đặc biệt khi chi phí đầu tư ban đầu cao và yêu cầu kỹ thuật phức tạp. Theo Thông tư 05/2024/TT-BKHĐT, chi phí tham gia đấu thầu qua mạng tuy thấp hơn đấu thầu truyền thống, nhưng vẫn là gánh nặng với các nhà thầu quy mô nhỏ.
• Đối với cơ quan quản lý nhà nước: Việc giám sát và xử lý vi phạm trong đấu thầu qua mạng đòi hỏi nguồn lực lớn và công cụ hiện đại. Theo Điều 38 Nghị định 122/2021/NĐ-CP, cơ quan quản lý phải tăng cường kiểm tra để phát hiện hành vi gian lận, nhưng việc này trở nên khó khăn khi các hành vi vi phạm diễn ra trên môi trường trực tuyến.
• Đối với xã hội và nền kinh tế: Nhược điểm của đấu thầu qua mạng, như sự cố kỹ thuật hoặc thiếu minh bạch do lỗi hệ thống, có thể làm giảm niềm tin vào quy trình đấu thầu. Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước và các dự án công, vốn được quy định chặt chẽ trong Luật số 90/2025/QH15.

5. Câu hỏi thường gặp về nhược điểm của đấu thầu qua mạng

Dưới đây là các câu hỏi thường gặp liên quan đến nhược điểm của đấu thầu qua mạng, cung cấp thông tin chi tiết để giải đáp thắc mắc.

Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia có dễ bị lỗi không?

Theo Thông tư 22/2024/TT-BKHĐT, Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia được thiết kế để chịu tải lớn, nhưng trong thực tế, các lỗi như quá tải hoặc gián đoạn kết nối vẫn xảy ra, đặc biệt vào giờ cao điểm. Nhà thầu cần kiểm tra kỹ hệ thống trước khi nộp hồ sơ để tránh rủi ro.

Làm thế nào để giảm thiểu rủi ro bảo mật trong đấu thầu qua mạng?

Nhà thầu cần sử dụng chữ ký số hợp lệ và kiểm tra bảo mật thiết bị trước khi tham gia đấu thầu. Theo Điều 16 Luật Đấu thầu 2023, các hành vi xâm phạm bảo mật đều bị nghiêm cấm, và hệ thống cần được nâng cấp thường xuyên để ngăn chặn tấn công mạng.

Nhà thầu nhỏ có bất lợi gì khi tham gia đấu thầu qua mạng?

Nhà thầu nhỏ thường gặp khó khăn về chi phí đầu tư công nghệ và thiếu kỹ năng sử dụng hệ thống. Theo Thông tư 05/2024/TT-BKHĐT, chi phí tham gia đấu thầu qua mạng tuy thấp hơn truyền thống, nhưng vẫn đòi hỏi nhà thầu đầu tư vào chữ ký số và đào tạo nhân sự.

Lỗi kỹ thuật trong đấu thầu qua mạng được xử lý như thế nào?

Theo Điều 26 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, nếu xảy ra lỗi kỹ thuật, bên mời thầu phải báo cáo sự cố và có thể gia hạn thời gian nộp hồ sơ. Tuy nhiên, quy định cụ thể về xử lý lỗi kỹ thuật vẫn chưa đầy đủ, gây khó khăn cho các bên tham gia.

Đấu thầu qua mạng có làm tăng chi phí cho nhà thầu không?

Mặc dù chi phí tham gia đấu thầu qua mạng thấp hơn truyền thống, nhưng nhà thầu phải chi trả cho chữ ký số, đào tạo, và nâng cấp thiết bị. Theo Thông tư 05/2024/TT-BKHĐT, chi phí này có thể là gánh nặng với các doanh nghiệp nhỏ hoặc mới tham gia.

Nhược điểm của đấu thầu qua mạng, từ hạn chế về hạ tầng công nghệ, yêu cầu kỹ năng cao, đến rủi ro bảo mật, đều là những thách thức cần được giải quyết để đảm bảo hiệu quả của quy trình đấu thầu. Để được hỗ trợ toàn diện trong quá trình đấu thầu qua mạng, hãy liên hệ ACC Long An để nhận tư vấn chuyên sâu và giải pháp tối ưu.