Quy định phòng cháy chữa cháy hộ kinh doanh là một trong những nội dung pháp lý quan trọng mà các chủ hộ kinh doanh cá thể không thể bỏ qua, nhằm bảo vệ tính mạng, tài sản và giảm thiểu rủi ro cháy nổ trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Cùng ACC Long An tìm hiểu sâu hơn về vấn đề này.

1. Quy định phòng cháy chữa cháy hộ kinh doanh

Các quy định phòng cháy chữa cháy hộ kinh doanh được xây dựng dựa trên hệ thống văn bản pháp luật cập nhật, nhằm đảm bảo mọi hoạt động kinh doanh đều tuân thủ tiêu chuẩn an toàn cháy nổ. Theo Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/07/2025, các hộ kinh doanh cá thể phải chịu trách nhiệm chính trong việc phòng ngừa và ứng phó với sự cố cháy.

Nghị định 136/2020/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết Luật này, quy định rõ các biện pháp cụ thể, trong khi Nghị định 50/2024/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung một số nội dung để phù hợp hơn với thực tiễn. Đặc biệt, Nghị định 105/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết các biện pháp thi hành, nhấn mạnh vai trò của chủ hộ trong việc tổ chức lực lượng PCCC tại chỗ.

 Thông tư 32/2024/TT-BCA cung cấp hướng dẫn về điều kiện và thủ tục cấp giấy phép, giúp các hộ kinh doanh dễ dàng tiếp cận. Những quy định này áp dụng cho mọi hộ kinh doanh, từ quy mô nhỏ đến lớn, với trọng tâm là đánh giá rủi ro cháy nổ dựa trên loại hình hoạt động.

Ngay cả những hộ kinh doanh nhỏ như cửa hàng tạp hóa hoặc quán ăn dưới 300m², dù không bắt buộc cấp giấy chứng nhận PCCC, vẫn cần đáp ứng các yêu cầu cơ bản như lắp đặt thiết bị chữa cháy và treo biển báo thoát hiểm.

2. Đối tượng áp dụng và phân loại rủi ro

Các quy định phòng cháy chữa cháy hộ kinh doanh áp dụng rộng rãi cho mọi hình thức kinh doanh cá thể trên lãnh thổ Việt Nam, đặc biệt là những hộ có sử dụng lửa, điện, hóa chất hoặc lưu trữ hàng hóa dễ cháy. Theo Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15, đối tượng chính là các cơ sở kinh doanh thuộc danh mục quy định tại Phụ lục I Nghị định 136/2020/NĐ-CP, bao gồm cửa hàng bán xăng dầu, kho hàng hóa dễ cháy, quán ăn sử dụng gas hoặc các xưởng sản xuất nhỏ.

Những hộ này được phân loại theo mức độ nguy hiểm cháy nổ, từ cấp độ thấp đến cao, dựa trên diện tích, loại hàng hóa và vị trí địa lý. Nghị định 50/2024/NĐ-CP đã bổ sung quy định về phân loại này, giúp cơ quan chức năng dễ dàng giám sát.

Đối với hộ kinh doanh nhỏ lẻ, như các cửa hàng tạp hóa dưới 300m² hoặc quán cà phê không sử dụng nhiên liệu dễ cháy,  Thông tư 32/2024/TT-BCA chỉ yêu cầu các biện pháp cơ bản mà không cần giấy phép đầy đủ. Tuy nhiên, Nghị định 105/2025/NĐ-CP nhấn mạnh rằng tất cả các hộ đều phải có kế hoạch PCCC nội bộ, bao gồm huấn luyện nhân viên và kiểm tra định kỳ thiết bị.

Xem thêm: Quy định mới khi công ty chuyển đổi trái phiếu thành cổ phiếu

3. Các yêu cầu cụ thể về an toàn và thiết bị

Để tuân thủ quy định phòng cháy chữa cháy hộ kinh doanh, các chủ hộ cần thực hiện đầy đủ các yêu cầu về an toàn, từ thiết kế cơ sở đến bảo trì thiết bị. Theo Nghị định 136/2020/NĐ-CP, mọi hộ kinh doanh phải có hệ thống điện đạt chuẩn, tránh chập cháy bằng cách sử dụng dây dẫn chất lượng cao và lắp đặt aptomat tự ngắt.

Đối với các hộ sử dụng gas hoặc hóa chất, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15 yêu cầu lưu trữ riêng biệt, cách xa nguồn lửa ít nhất 1 mét, và có tủ chữa cháy chuyên dụng.

Nghị định 50/2024/NĐ-CP bổ sung quy định về biển báo thoát hiểm, phải treo rõ ràng tại các lối ra với kích thước tối thiểu 20cm x 30cm, kèm theo sơ đồ sơ tán.  Thông tư 32/2024/TT-BCA hướng dẫn chi tiết về số lượng bình chữa cháy: ít nhất 1 bình cho mỗi 50m² diện tích, loại bột ABC phù hợp với hầu hết các loại cháy.

Ngoài ra, Nghị định 105/2025/NĐ-CP quy định hộ kinh doanh phải tổ chức nội quy PCCC, đăng ký với cơ quan địa phương và huấn luyện ít nhất 1 lần/năm cho nhân viên. Các yêu cầu này không chỉ dừng ở thiết bị mà còn bao gồm kiểm tra định kỳ: hàng tháng tự kiểm tra, hàng quý báo cáo cho công an phường.

Xem thêm: Thủ tục chuyển đổi doanh nghiệp tư nhân chi tiết

4. Quy trình thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận PCCC

Việc thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận PCCC là bước quan trọng đối với các hộ kinh doanh thuộc nhóm nguy cơ cao, theo quy định phòng cháy chữa cháy hộ kinh doanh.

Bước 1: Đánh giá và chuẩn bị hồ sơ

Chủ hộ kinh doanh cần tự đánh giá rủi ro dựa trên Phụ lục I và V Nghị định 136/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 50/2024/NĐ-CP), xác định xem cơ sở có thuộc diện bắt buộc cấp giấy không. Sau đó, chuẩn bị hồ sơ bao gồm đơn đề nghị (mẫu tại Thông tư 32/2024/TT-BCA), bản vẽ thiết kế PCCC, giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn điện và danh sách thiết bị chữa cháy. Thời gian chuẩn bị thường mất 7-10 ngày, giúp đảm bảo tính chính xác theo Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15.

Bước 2: Nộp hồ sơ và kiểm tra ban đầu

Nộp hồ sơ tại cơ quan Cảnh sát PCCC cấp phường/xã, theo Nghị định 105/2025/NĐ-CP. Cơ quan sẽ tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ trong vòng 5 ngày làm việc, yêu cầu bổ sung nếu thiếu. Sau đó, tiến hành kiểm tra thực địa để đánh giá hệ thống thoát hiểm, thiết bị và nội quy. Bước này thường kéo dài 10-15 ngày, với chi phí kiểm tra do hộ kinh doanh chịu nếu thuê bên thứ ba.

Bước 3: Xử lý và cấp giấy chứng nhận

Cơ quan chức năng sẽ thẩm định hồ sơ và báo cáo kiểm tra trong 20 ngày, theo  Thông tư 32/2024/TT-BCA. Nếu đạt yêu cầu, cấp giấy chứng nhận PCCC có thời hạn 3 năm; nếu không, hướng dẫn khắc phục. Nghị định 50/2024/NĐ-CP cho phép gia hạn nếu có kiểm tra bổ sung. Sau khi nhận giấy, chủ hộ phải treo tại nơi dễ thấy và báo cáo thay đổi nếu mở rộng kinh doanh.

5. Câu hỏi thường gặp

Hộ kinh doanh nhỏ có bắt buộc phải có giấy chứng nhận PCCC không?

Theo Nghị định 136/2020/NĐ-CP và sửa đổi tại Nghị định 50/2024/NĐ-CP, các hộ kinh doanh nhỏ dưới 300m² như cửa hàng tạp hóa hoặc quán ăn không thuộc danh mục nguy cơ cao tại Phụ lục I thì không bắt buộc cấp giấy chứng nhận đầy đủ. Tuy nhiên, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15 vẫn yêu cầu đáp ứng các điều kiện an toàn cơ bản, như lắp bình chữa cháy và nội quy PCCC.

Làm thế nào để huấn luyện PCCC cho nhân viên hộ kinh doanh?

Nghị định 105/2025/NĐ-CP quy định chủ hộ phải tổ chức huấn luyện ít nhất 1 lần/năm, có thể tự thực hiện hoặc phối hợp với cơ quan Cảnh sát PCCC địa phương. Nội dung bao gồm nhận biết rủi ro, sử dụng thiết bị chữa cháy và sơ tán khẩn cấp, theo hướng dẫn tại  Thông tư 32/2024/TT-BCA. Thời lượng huấn luyện tối thiểu 4 giờ, với chứng nhận cho người tham gia. Đối với hộ lớn, có thể thuê đơn vị chuyên nghiệp để đảm bảo chất lượng.

Phạt vi phạm quy định PCCC đối với hộ kinh doanh là bao nhiêu?

Theo Nghị định 136/2020/NĐ-CP, mức phạt dao động từ 5 triệu đến 50 triệu đồng tùy mức độ, như không có thiết bị chữa cháy hoặc không có kế hoạch PCCC. Nghị định 50/2024/NĐ-CP bổ sung phạt nặng hơn cho vi phạm lặp lại, lên đến tạm đình chỉ hoạt động. Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15 nhấn mạnh trách nhiệm hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng.

Quy định phòng cháy chữa cháy hộ kinh doanh không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là biện pháp bảo vệ lâu dài cho hoạt động kinh doanh của bạn. Việc tuân thủ đầy đủ sẽ giúp giảm rủi ro, tăng uy tín và tránh các chi phí phát sinh từ vi phạm. Hãy cập nhật các văn bản pháp luật mới nhất để đảm bảo an toàn tối ưu. Để được hỗ trợ tư vấn chi tiết và thực hiện thủ tục nhanh chóng, hãy liên hệ ACC Long An ngay hôm nay.